Kes kematian pendakian menjadi sorotan setelah Kementerian Sumber Asli dan Kelestarian Alam (NRES) melaporkan 1.059 insiden berkaitan aktiviti pendakian di seluruh negara dalam h 2021 hingga 2025, dengan 63 kes mengakibatkan kematian. Angka kecederaan turut dicatatkan sebanyak 87 kes, berdasarkan rekod Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia (JBPM).
Perhatian kementerian itu disampaikan ketika Timbalan Menteri, Syed Ibrahim Syed Noh, menjawab pertanyaan Datuk Mohd Isam Mohd Isa (BN-Tampin) di Dewan Rakyat pada Selasa. NRES, melalui Jabatan Perhutanan Semenanjung Malaysia (JPSM) dan Jabatan Perlindungan Hidupan Liar dan Taman Negara (Perhilitan) Semenanjung Malaysia, menyatakan komitmen serius terhadap keselamatan rekreasi hutan dan aktiviti pendakian di negara ini.
Rekod insiden dan respons rasmi
Data yang dipaparkan menunjukkan kadar insiden yang menuntut perhatian serius pihak berkuasa keselamatan dan pengurusan laluan pendakian. Jumlah 1.059 kes kemalangan selama h lima tahun itu merangkumi peristiwa dengan pelbagai tahap keterukan, termasuk 63 yang berakhir dengan kematian dan 87 kes yang menyebabkan kecederaan. Sumber rasmi mengesahkan angka-angka ini berdasarkan catatan JBPM.
Penjelasan di Dewan Rakyat juga bertujuan menjawab keperluan untuk mewujudkan piawaian keselamatan yang lebih seragam bagi semua laluan pendakian di peringkat nasional. Pertanyaan wakil rakyat menuntut gambaran jelas mengenai bilangan insiden serta langkah-langkah yang sedang diambil oleh agensi-agensi berkaitan.
Garis panduan teknikal dan sokongan bangsa
Bagi meningkatkan pengurusan risiko, JPSM dengan sokongan pembiayaan daripada United Nations Development Programme (UNDP) telah membangunkan Garis Panduan Kebangsaan Penilaian dan Pengurusan Risiko Gunung (MoGRAM). Dokumen ini dijangka menjadi rujukan teknikal untuk mitigasi risiko dan pengurusan kapasiti laluan pendakian.
MoGRAM direka untuk membantu pihak berkuasa menstrukturkan langkah pencegahan dan kawalan risiko di kawasan Hutan Simpanan Kekal (HSK) dan laluan pendakian yang kerap digunakan, termasuk aspek penilaian keadaan laluan, had kapasiti, dan persiapan kecemasan.
Peranan Malim Gunung Perhutanan (MGP) dan piawaian operasi
Untuk memastikan pengurusan aktiviti rekreasi di HSK dijalankan secara teratur, JPSM mewajibkan khidmat Malim Gunung Perhutanan (MGP) di 189 kawasan pendakian yang dikategorikan berisiko tinggi. MGP bertindak sebagai jurupandu arah bertauliah yang menyokong keselamatan pendaki, tindak balas kecemasan, serta pematuhan kepada amalan pendakian selamat.
Setakat ini, seramai 2,322 orang daripada komuniti setempat, termasuk masyarakat Orang Asli, telah ditauliahkan sebagai MGP melalui Program Pembangunan Kemahiran MGP. Inisiatif ini bukan sekadar memperkukuh keupayaan pengawasan di laluan pendakian, tetapi juga melibatkan komuniti tempatan dalam usaha pemuliharaan dan pengurusan kawasan rekreasi hutan.
Penerapan piawaian bangsa oleh Perhilitan
Kawasan perlindungan di bawah seliaan Perhilitan memberi fokus kepada penerapan Sistem Pengurusan Keselamatan Kembara Pelancongan berasaskan piawaian bangsa ISO 21101:2014 – Adventure Tourism Safety Management System (ATSMS). Piawaian ini digunakan untuk menyusun mekanisme pengurusan risiko, menilai tahap kecekapan kakitangan, menetapkan prosedur tindakan kecemasan, serta memastikan penyelenggaraan peralatan dan fasiliti berada pada tahap yang memenuhi standard keselamatan.
Gabungan MoGRAM, peranan MGP, dan penerapan ATSMS adalah langkah-langkah yang dilaporkan untuk meningkatkan keselamatan pendaki dan mengurangkan insiden pada masa akan datang.
Walaupun data menunjukkan cabaran yang jelas dalam pengurusan aktiviti pendakian, usaha memperkukuh garis panduan, latihan komuniti, dan piawaian operasi dilihat sebagai langkah penting untuk menurunkan angka insiden dan menguatkan respons kecemasan di lapangan. Pemantauan berterusan serta pelaksanaan standard yang konsisten akan menjadi kunci bagi mengurangkan kes kematian dan kecederaan dalam aktiviti pendakian di negara ini.
